ترمیم جای زخم و اسکار به بهترین روش برای درمان آن در تهران
یکی از نگرانیهای مردم پس از حوادث یا جراحیها، آثار زخمها و بخیههایی است که روی پوست باقی میمانند. وقتی پوست آسیب میبیند، بافت فیبری که بهعنوان بافت زخم شناخته میشود، جهت ترمیم و محافظت از زخم تشکیل میشود. نحوه بخیه زدن و نوع نخهای استفادهشده نقش زیادی در کاهش جای بخیه دارند. لازم به ذکر است که تمامی زخمها اثراتی بر جای خود بهجا میگذارند و زمان زیادی میطلبند تا کاملاً ترمیم شوند.
انواع اسکار یا جای زخم
اسکارها ممکن است قرمز، محکم، ضخیم یا برجسته باشند و میتوانند موجب احساس ناخوشایند شوند یا حتی حرکت و عملکرد را محدود کنند. با این حال، ظاهر شدن اسکار به عوامل مختلفی از جمله علت زخم، اندازه و عمق زخم، بخشی از بدن که زخمی شده است و نحوه مراقبت از زخم بستگی دارد.
اسکار یا جای زخم هایپرتروفیک
اسکار یا جای زخم روی صورت میتواند به دلایل مختلفی مانند آکنه، بریدگی، سوختگی یا جراحی ایجاد شود. زخمهای روی صورت به دلیل قابل مشاهده بودن، اهمیت زیادی دارند و بسیاری از افراد به دنبال راهکارهایی برای کاهش یا حذف آنها هستند.
یکی از انواع شایع اسکارها، اسکار هیپرتروفیک است. این نوع اسکار زمانی ایجاد میشود که تولید کلاژن در ناحیه زخم بیش از حد طبیعی باشد، و بهصورت زخم برجسته و ضخیم ظاهر شود. اسکارهای هیپرتروفیک اغلب در ناحیهای که زخم ایجاد شده باقی میمانند و به بافتهای اطراف سرایت نمیکنند، اما همچنان ممکن است ظاهر ناخوشایندی داشته باشند.
برای درمان اسکارهای هیپرتروفیک روی صورت، روشهای مختلفی وجود دارد. استفاده از ژلها و کرمهای سیلیکونی، لیزر درمانی، میکرونیدلینگ و تزریق کورتیکواستروئید از جمله روشهای مؤثر برای کاهش برجستگی و بهبود ظاهر اسکار هستند. همچنین، مراقبتهای مداوم از پوست و استفاده از ضدآفتاب به کاهش التهاب و جلوگیری از تیره شدن اسکار کمک میکند.
اسکار یا جای زخم کلوئید
این اسکار برجسته شده و بزرگتر از زخمی هستند که باعث ایجاد اسکار شده است. این اسکارها میتوانند تا یک سال پس از جراحت ظاهر شوند و ممکن است خارش یا درد داشته باشند.کلوئید یکی از پیچیدهترین و دشوارترین انواع اسکار است. این نوع اسکار فراتر از محل زخم گسترش مییابد و ممکن است به شدت برجسته، ضخیم و تیره باشد. کلوئید اغلب با خارش یا درد همراه است. برای درمان اسکار کلوئیدی معمولاً از روشهای لیزر درمانی، جراحی، تزریق استروئید و پانسمان فشاری استفاده میشود.
اسکار یا جای زخم کنتراکچر
اسکارهایی که ایجاد میشوند از پوست اطراف آن سفت تر و ضخیم تر میباشد. این اسکار حرکت را محدود میکنند، به ویژه اگر جای زخم در نزدیکی مفصل اصلی مانند زانو باشد.این نوع اسکار معمولاً به دنبال سوختگیهای شدید ایجاد میشود و میتواند باعث کاهش حرکت مفاصل یا پوست اطراف ناحیه آسیبدیده شود. اسکارهای کنتراکچرباعث کشیدگی و انقباض پوست میشوند. در برخی موارد ممکن است نیاز به جراحیهای ترمیمی و فیزیوتراپی باشد تا عملکرد ناحیه آسیبدیده بازگردانده شود.
پیشگیری از اسکار یا جای زخم
بهترین راه برای پیشگیری از بروز اسکار یا جای زخم است، مراقبت مناسب و درست در همان لحظه رخ دادن زخم و یا زخمی که درحال بهبود شدن است، میباشد. اگرچه نمی توان از برخی اسکار ها جلوگیری کرد، اما چگونگی بهبود زخم می تواند بر روی شکل ظاهری اسکار تأثیر بگذارد. روش هایی وجود دارد که به حداقل رساندن ظاهر آنها کمک می کند.
محل زخم را تمیز نگه دارید
برای بسیاری از بریدگی ها و خراش های جزئی، شستن با صابون و آب ملایم لازم است. زخم را روزی یک بار تمیز کنید.
اجازه ندهید زخم خشک شود
مطالعات نشان داده است که یک محیط مرطوب به سلامت زخم کمک میکند تا بافت بهبود یابد و می تواند به کاهش تشکیل بافت اسکار کمک کند.
برداشت به موقع بخیه ها
انتظار طولانی برای از بین بردن بخیه ها یا بیرون آوردن زود هنگام آنها می تواند در بهبودی اختلال ایجاد کند.
عوامل موثر بر ترمیم جای زخم و اسکار
عوامل مختلفی مانند اندازه و عمق زخم، ضخامت و رنگ پوست، زاویه و جهت ایجاد زخم میتوانند بر شدت جای زخم تأثیر بگذارند. این اسکارها به دلیل نقص ظاهر، اغلب باعث کاهش اعتماد به نفس افراد میشوند. برای کاهش ظاهر اسکار و ترمیم جای زخم، از روشهای متفاوتی میتوان استفاده کرد.
روشهای ترمیم جای زخم و اسکار
۱. لایهبرداری شیمیایی
در این روش، با استفاده از مواد شیمیایی، لایههای بالایی پوست بهطور کنترلشده از بین میروند. پزشک متخصص بر اساس نوع اسکار، عمق آسیب و نوع پوست، مواد شیمیایی مناسب را انتخاب کرده و پس از تمیزسازی دقیق، آنها را به کار میگیرد. نتیجه این فرآیند، کاهش ظاهر اسکار و ترمیم نواحی آسیبدیده است.
۲. برداشتن پوست
در این روش، برای کاهش اندازه و ظاهر اسکارها، جراح با کمک دستگاههای الکترونیکی، خراشهایی روی پوست ایجاد کرده و لایههای رویی آن را جدا میکند. این عمل موجب ایجاد سطحی صاف و نرم میشود که به بهبود جای زخم کمک میکند.
۳. تزریق استروئید
تزریق موضعی استروئید در ناحیه اسکار، به کاهش اندازه و قرمزی آن کمک میکند. این تزریق معمولاً در دورههای مکرر یا با فواصل زمانی مشخص انجام میشود و میتواند درد را نیز کاهش دهد.
۴. تزریق کورتیزون
در این روش، کورتیزون بهصورت مستقیم در لایه اپیدرم یا عضله تزریق میشود. این کار باعث کاهش التهاب، کمرنگتر شدن اسکار و کاهش قرمزی میشود. اثر تزریق کورتیزون بهطور آنی قابل مشاهده است و با استفاده از سوزنهای نازک، دردناک نبوده و اثر آن میتواند طولانیمدت یا دائمی باشد.
۵. تزریق ژل
در این روش، ژل بهصورت مستقیم در ناحیه زخم تزریق میشود تا به کاهش اندازه اسکار، صافتر شدن پوست و کاهش قرمزی آن کمک کند. ابتدا پزشک نقاط دقیق تزریق را علامتگذاری کرده و پس از استریلسازی، ژل را تزریق میکند. معمولاً این روش در ۳ نوبت با فاصله ۴ تا ۶ هفته انجام میشود.
۶. استفاده از سیلیکون
ورقهای سیلیکونی بهطور مستقیم بر روی بافت زخم قرار داده میشوند تا به صاف شدن اسکارهای هیپرتروفیک و کلوئیدی کمک کنند. سیلیکون علاوه بر کاهش اندازه اسکار، قرمزی آن را نیز کاهش میدهد. نکته مهم این است که حدود ۲ سانتیمتر از ناحیه اطراف زخم نیز پوشش داده شود و در صورت حساسیت پوست، درمان ابتدا با مدت زمان کوتاه (حدود ۱ ساعت در روز) آغاز گردد.
۷. رادیوتراپی
در این روش از پرتوهای رادیویی باریک برای ترمیم بافت پوست استفاده میشود. این پرتوها تنها ناحیه مورد نظر را تحت تابش قرار داده و به بافت اطراف آسیب وارد نمیکنند. رادیوتراپی موجب کاهش عمق و اندازه اسکارها شده و پوستی صافتر و جوانتر ایجاد میکند. این روش شامل دو نوع است:
- رادیوتراپی با اشعه خارجی: در این روش، اشعههای با انرژی بالا به منطقه اسکار تابیده میشوند.
- رادیوتراپی داخلی: در این روش، منابع رادیواکتیو درون بدن قرار داده میشوند تا بهطور مستقیم به منطقه زخمی تابش کنند.
۸. لیزر
لیزر یکی از بهترین روشها برای بازسازی پوست و ترمیم جای زخم است. با تابش اشعههای نوری، لیزر به تحریک سلولهای پوست کمک کرده و بافت آسیبدیده را ترمیم میکند. در این فرآیند، پرتو لیزر بر روی اسکار متمرکز شده و رشتههای کلاژن آسیبدیده را پوشش میدهد که در نهایت باعث رشد سلولهای جدید و سالم پوست میشود.
۹. پیوند پوست
در این روش، پس از برداشتن بافت زخم، از بخشی از پوست سالم بیمار برای جایگزینی استفاده میشود. پیوند پوست میتواند جزئی یا کامل باشد و معمولاً در مواردی که اسکار یا جای بخیه بسیار ناخوشایند است، به کار گرفته میشود.
