جراحی ترنس یا تغییر جنسیت به یک سری از تکنیکهای پزشکی گفته میشود که به افرادی که دچار اختلال هویت جنسیتی هستند، کمک میکند تا در بدنشان تغییراتی ایجاد کنند. این جراحیها که بهمنظور تغییر جنسیت انجام میشوند، همچنین، با نام “جراحی تأیید جنسیت” شناخته میشوند. اختلال هویت جنسیتی به مشکلی گفته میشود که در آن، فرد بین جنسیت بیولوژیکی و هویت خود، احساس ناهماهنگی شدیدی میکند. باوجوداینکه درگذشته تصور میشد که این مشکل، یک بیماری روانی است، اما امروزه میدانیم که این باور، کاملاً باور غلطی بوده است.
عمل جراحی ترنس چیست؟
علت تغییر جنسیت ابتلا به اختلالی به نام دیسفوریای جنسی است. اختلال دیسفوریای جنسی یا همان آشفتگی جنسی، باعث میشود تا فرد از هویت جنسی فعلی خود ناراضی باشد و آن را نپذیرد. افرادی که مبتلا به این اختلال هستند، حالات و فعالیتهای مختص به جنسیت مقابل خود را دوست دارند. این افراد احساس میکنند که در بدنی اشتباه با ویژگیهای جنسی اشتباه به دنیا آمدهاند که منجر به جراحی ترنس میشود.
انواع جراحی ترنس و مراحل آنها
عمل تطبیق جنسیت در دو نوع تطبیق جنسیت مرد به زن و بالعکس از زن به مرد وجود دارد.
تغییر جنسیت مرد به زن
جراحی ترنس مرد به زن شامل چند جراحی مختلف است که میتوان آنها را هم در یک جلسه و هم در چندین جلسه انجام داد. جراحیهای تغییر جنسیت مرد به زن شامل موارد زیر است:
- جراحی ارکیدکتومی برای حذف بیضهها
- جراحی پنکتومی برای حذف آلت تناسلی
- واژینوپلاستی برای ایجاد واژن
- لابیاپلاستی برای ایجاد لبههای واژن
- کلیتوروپلاستی برای ایجاد کلیتوریس
تغییر جنسیت زن به مرد
جراحی ترنس از زن به مرد، روند پیچیدهتری نسبت به جراحی تطبیق جنسیت مرد به زن دارد و شامل مراحل زیر است:
- حذف پستانها یا ماستکتومی و تغییر محل قرارگیری نوک پستان
- حذف و برداشتن رحم، تخمدانها و لوله فالوپ
- متودیوپلاستی و تبدیل کلیتوریس به آلت مردانه
- فالوپلاستی و ساخت آلت مردانه جدید
- اسکروتوپلاستی و ایجاد بافت مشابه کیسه بیضه در مردان
قبل جراحی ترنس چه فرایندی باید طی شود؟
این بیماران قبل از جراحی ترنس ابتدا تحت هورموندرمانی قرار میگیرند. هورمونها باعث سرکوب ویژگیهای جنسی ثانویه در فرد و ظاهرشدن خصوصیات جنسیت دلخواه میشوند. بهعنوانمثال، درصورتیکه خانمی هورمون اندروژن دریافت کند، شاهد رشد مو در ناحیه صورت خواهیم بود. آقایان نیز با دریافت هورمون استروژن، ظاهر زنانهای پیدا خواهند کرد. جهت انجام این جراحی، جراح از بیمار خود میخواهد حداقل به مدت یک سال، با جنسیت مورد دلخواه خود زندگی کند. بهعنوانمثال، از آقایان خواسته میشود که لباسهای زنانه بپوشند و سبک زندگی یک خانم را داشته باشند. بسیاری از آقایان نام خود را نیز تغییر میدهند. در مورد خانمها نیز عکس موارد فوق باید انجام شود.
عوارض انواع جراحی ترنس در مردان و زنان
عمل تطبیق جنسیت مانند هر عمل پزشکی دیگری در کنار مزایایی که دارد، ممکن است معایب و عوارضی هم به همراه داشته باشد. فرد مورد نظر باید پیش از اقدام برای عمل، در مورد عوارض احتمالی آن آگاهی کامل داشته باشد. از مهمترین عوارض عمل تطبیق جنسیت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایجاد فیستول در نزدیکی راستروده و محل واژن جدید
- کاهش میل جنسی و ارگاسم
- خونریزی از محل بخیهها
- انسداد مجرای ادراری و سختشدن دفع ادرار
- درد در هنگام برقراری رابطه جنسی به دلیل باریکی یا مسدودشدن واژن جدید
- نکروز سلولی بهخصوص در لبههای واژن
- تجمع مایع میانبافتی در محل جراحی
- بروز عفونت
- ایجاد اسکار به دلیل برداشتن پستانها
مزایای جراحی ترنس
بیمارانی که تحت جراحی ترنس قرار میگیرند، میتوانند در آینده لذت بیشتری از تغییرات جنسی خود داشته باشند و از میزان استرسهای روانیشان کاسته خواهد شد. یافتن بهترین جراح تغییر جنسیت ایران میتواند رضایت روانی بیشتری را برای بیمار به همراه داشته باشد. بعد از انجام جراحی، از آشفتگی جنسی افراد کاسته میشود و بهبودی در میزان استرس و افسردگیشان مشاهده خواهد شد.
معایب جراحی ترنس
- افرادی که تحت جراحی ترنس قرار میگیرند، چه مرد به زن و چه زن به مرد، قادر به تولیدمثل نخواهند بود.
- ممکن است پذیرش تغییرات فیزیکی و روانی برای افراد کمی سخت باشد. اما مشاوره میتواند به تسریع روند بهبودی افراد کمک کند.
- احتمال بروز هماتوم بعد از جراحی وجود دارد.
- عوارضی مانند نکروز نوک سینه نیز ممکن است مشاهده شود که در چنین مواردی، امکان انجام بازسازی نوک سینه وجود دارد.
سؤالات متداول درباره جراحی تطبیق جنسیت (ترنسکشوال)
در این بخش به برخی از سؤالات پرتکرار در زمینه جراحیهای تطبیق و جنسیت پاسخ میدهیم.
1. چه کسانی کاندیدای مناسبی برای جراحی تطبیق جنسیت هستند؟
به طور کلی، افرادی کاندیدای مناسب در نظر گرفته میشوند که:
به سن قانونی رسیده باشند.
تشخیص” ناهمخوانی جنسیتی ” (Gender Dysphoriaَ) توسط روانپزشک یا روانشناس متخصص برای آنها تأیید شده باشد.
دورههای هورموندرمانی را (در اکثر موارد) گذرانده باشند.
از سلامت جسمی و روانی کافی برای انجام یک جراحی بزرگ برخوردار باشند.
انتظارات واقعبینانهای از نتایج جراحی داشته باشند.
2. آیا برای انجام این جراحی به مجوز قانونی یا تأییدیههای روانشناسی نیاز است؟
بله، در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، دریافت مجوز از دادگاه و همچنین دریافت تأییدیههای متعدد از روانپزشکان و متخصصان پزشکی قانونی الزامی است. این فرآیند برای اطمینان از آمادگی کامل فرد و ضروری بودن عمل انجام میشود.
3. دوره نقاهت و بهبودی پس از جراحی چقدر طول میکشد؟
دوره بهبودی بسته به نوع و وسعت جراحی بسیار متفاوت است. برای مثال:
جراحی تخلیه سینه (FTM): بهبودی اولیه معمولاً چند هفته طول میکشد، اما بازگشت به فعالیتهای سنگین ممکن است چند ماه زمان ببرد.
واژینوپلاستی (MTF): این یک جراحی بزرگ با دوره نقاهت طولانیتر است. بهبودی کامل ممکن است از ۶ ماه تا یک سال طول بکشد و نیازمند مراقبتهای ویژهای مانند استفاده منظم از دیلاتور است.
4. نتایج جراحی تا چه حد دائمی و رضایتبخش هستند؟
نتایج فیزیکی جراحی دائمی هستند. مطالعات متعدد نشان دادهاند که میزان رضایت در میان افرادی که این جراحیها را انجام میدهند بسیار بالاست و این عمل نقش چشمگیری در بهبود کیفیت زندگی، کاهش اضطراب و افسردگی و افزایش اعتمادبهنفس آنها دارد. با این حال، داشتن انتظارات واقعبینانه و صحبت شفاف با جراح قبل از عمل بسیار مهم است.
5. هزینههای جراحی چقدر است و آیا تحت پوشش بیمه قرار میگیرد؟
هزینهها بسته به نوع جراحی، دستمزد جراح، بیمارستان و شهر محل انجام عمل بسیار متغیر است. در ایران، بخشی از هزینههای جراحی تطبیق جنسیت که از نظر پزشکی ضروری تشخیص داده شود، ممکن است تحت پوشش برخی بیمهها قرار گیرد. برای اطلاعات دقیق، بهتر است با شرکت بیمه خود و مراکز درمانی مورد نظر مشورت کنید.
6. آیا بعد از جراحی تطبیق جنسیت، همچنان نیاز به هورموندرمانی وجود دارد؟
بله، در اکثر موارد. اگر در طی جراحی، غدد جنسی تولیدکننده هورمون (تخمدانها در زنان ترنس یا بیضهها در مردان ترنس) برداشته شوند، بدن دیگر هورمونهای جنسی اصلی را تولید نمیکند. در این حالت، ادامه هورموندرمانی برای حفظ سلامت عمومی (مانند تراکم استخوان، سلامت قلب و عروق)، حفظ خصوصیات جنسی ثانویه و ثبات خلقوخو ضروری است و باید تا پایان عمر ادامه یابد.
7. آیا پس از جراحیهای ناحیه تناسلی، امکان بچهدار شدن وجود دارد؟
جراحیهایی مانند برداشتن رحم و تخمدانها (در مردان ترنس) یا برداشتن بیضهها (در زنان ترنس)، منجر به ناباروری دائمی و بیولوژیک میشود. به همین دلیل، به افرادی که تمایل به داشتن فرزند بیولوژیک در آینده دارند، اکیداً توصیه میشود که قبل از شروع هورموندرمانی و هرگونه جراحی، گزینههای حفظ باروری مانند انجماد تخمک، اسپرم یا جنین را با یک متخصص باروری در میان بگذارند.
